Ik heb een Non ontmoet

24-03-2012 15:35

Ik heb een Non ontmoet

Hoezo een non ? Ja, een Non.

Nee, ik ben niet bekeerd (heb al moeite genoeg om in me zelf te geloven !!)

Goed, het vraagt natuurlijk wat uitleg en der zit ook meteen een verhaaltje aan vast. Toen wij zo’n 3 jaar geleden verhuisde naar Esterwegen (Duitsland), had ik in eerste instantie alleen oog voor de natuur, het huis, de omgeving en de voorzieningen, zoals artsen en winkels etc. Eigenlijk hebben we helemaal niet gekeken naar de geschiedenis van het dorp en zijn inwoners en naar de achtergrond van het Emsland. Pas later , toen we eenmaal gesetteld waren, dan ga je is verder kijken en maak je de kring om je huis heen wat groter en ga je op zoek naar achtergrond informatie over dingen die je tegen komt.

Bij een van mijn wandelingen door het bos, samen met Sjipke mijn vaste begeleider op 4 poten. Dat bos ligt aan de voet van de heuvel bij ons achter het huis. Een groter plezier kan ik hem niet doen dan uren door het bos te struinen, daar komt zijn jachthonden instink pas echt tot leven !! Zo stond ik plotseling voor een groot afgebakend terrein met een fors hek erom heen. Zo als het nu eenmaal gaat, heb ik altijd sterk de neiging dat te willen weten wat, kennelijk, niet voor mijn ogen bedoeld is. Een groot hek kan maar twee dingen betekenen: men wil iets binnen houden, of ze willen iets buiten houden.

Ik ben dan wel nieuwsgierig genoeg om te willen weten hoe het zit, de meest logische stap is dan het volgen van het hek om te kijken waar het begint. Dat bleek nog een hele tippel te zijn. Een lang hek, langs een bos, van minstens 2 km. Aan het einde van het hek liep het pad naar links en ging het hek over in een grote schuifpoort, wat toegang gaf tot het terrein achter het hek. Een groot bord markeerde de plek met als tekst “Bundeswehr” (zeg maar Landmacht) het leek, op het eerste gezicht, een militair terrein. Grote loodsen en barakken werden zichtbaar achter de bosranden. Het hek stond open en er was geen mens te bekennen. Wat op zich vreemd is voor een militair terrein, dat word altijd wel bewaakt door mensen en/of honden.

Ik werd dus hoe langer hoe nieuwsgieriger, Sjipke was intussen al een stuk het terrein opgelopen en liep te snuffelen of zijn leven er vanaf hing. Ik riep hem terug met als resultaat dat hij gewoon verder liep, eens achterom keek en duidelijk dacht “je bekijkt het maar” Ik kon dus eigenlijk niets anders doen dan achter hem aan gaan. Na een poosje het weggetje, op het militair terrein tussen de loodsen en barakken door, gevolgd te hebben, kreeg ik steeds meer een treurig gevoel over me. Zo’n gevoel van verdriet dat je niet echt onder woorden kunt brengen maar dat wel nadrukkelijk aanwezig is en treurig maakt zonder dat je precies weet waarom.

Hoe verder ik me op het terrein begaf des te meer en nadrukkelijker nam dat gevoel bezit van me. Ik riep nog eens naar Sjipke, dat hij moest komen zodat we, terug, naar de uitgang konden gaan. Weg van dat neerslachtige gevoel. Sjipke dacht daar nog steeds anders over en liep nog een stuk verder, ik riep nog eens (merkte dat ik pissig begon te worden, want ik wilde weg hier, weg van dat naargeestige gevoel)

Plotseling verdween hij uit het zicht. Ik ging wat sneller lopen om hem bij te houden, de weg maakte weer een draaiing naar links, ik ging de bocht om en stond plotseling recht voor een soort houten boog. Dat alles in een beetje milt zonlicht met veel groen er om heen, een bijna sereen tafereeltje. Sjipke liep inmiddels rustig op het terrein achter die houten boog in de richting van een openstaande deur. Eenmaal onder de boog door kwam je op een soort binnen plaats uit waar eigenlijk alleen maar stilte heerste , af en toe het geluid van weg vliegende vogels en het scherpe gekrijs van een kraai in de verte. Voor de rest….. niets, geen geluid. Alleen maar rust. De omgeving zette aan tot stilte, ik riep, bijna fluisterend, op Sjipke dat hij bij me moest komen en …….. zowaar hij luisterde.

Ik deed hem aan de lijn, bij de open staande deur stond een bordje, heel klein en bescheiden met daarop de aanduiding “Franciscaner Klooster Esterwegen” en “Gedenkplaats”. Ik liep de openstaande deur in en kwam in een soort stilte centrum waar 3 grote brokken beton stonden tussen het turf. Op die blokken beton branden kaarsen zoals je dat normaal in een kerk ook ziet,maar dan op het Altaar. Plotseling, voor mijn gevoel, uit het niets stond daar zo’n Non. Ze knikte zeer vriendelijk en hete ons (ik had Sjipke nog steeds aan de lijn naast me) welkom in het gedenkcentrum van het voormalige KZ (Concentratiekamp) Esterwegen.

Er ging een schok door me heen, al wat ik verwacht had maar zeker niet dat ik midden in een voormalig concentratiekamp terecht zou komen. De Non, bleek van de Franciscaner orde te zijn en bood aan me rond te leiden en wat meer over de geschiedenis te vertellen. Voor ik het goed en wel begreep waar ik was en wat er ging gebeuren liep ik achter haar aan en kreeg het verhaal te horen van de 15 concentratiekampen hier in het Emsland. Als het je interesseert dan wil ik het je graag vertellen. Echt het is heel indrukwekkend.

Goed, al pratende en vragenstellend keek de Non me plotseling aan en zei “du bist Hollander ?”  Ik bevestigde dat en zei gelijk bij dat ik hier wel woonde hoor, als een soort rechtvaardiging van mijn aanwezigheid. Druk gebarend zei ze me dat ik even moest wachten want ze wilde nog iemand erbij halen.

Ik gaf nog aan dat dat niet hoefde maar dat was tegen dovemans oren en voor ik het wist stond ik moeder ziel alleen in een ruimte met schemerig licht en een soort tralie werk voor de ramen. De Non had besloten om er nog iemand bij te halen en daar kon geen “lieve heer” haar van afbrengen. Twee , drie minuten later kwamen er twee nonnen te voorschijn. Mijn eerste gedachte was, “goh dat gaat snel, dat dupliceren, voor je het weet heb je een heel nest pinguïns! De kleine Non, die me zo vriendelijk ontvangen had en een grote rijzige Non, die met uitgestoken hand op me af kwam onder het mompellen van “welkom, welkom in ons klooster” liepen beide te glimlachen. Beide hadden haar scherp in de gaten dat ik me in deze situatie, op zijn zachts gezegd, niet op mijn gemak voelde.

Ik had even het gevoel dat het de bedoeling was dat ik gelijk zou intreden , maar dat viel gelukkig nogal mee. Wat was nou het geval, de grote Non was de moeder-overste van het klooster en gaf vol trots aan dat ze Nederlandse was. Het mensje was dol gelukkig dat ze weer eens in haar eigen taal kon praten , ze nam de rondleiding over van de Duitse non en vertelde, erg kleurrijk en gevoelig, over het kamp. Het klooster is als het waren geïntegreerd in het gedenkcentrum en vier nonnen doen de rondleidingen en zorgen voor geestelijke steun bij de bezoekers die daar behoefte aan hebben. De Nederlandse Non (zuster Jacintha, voor intimi) bleek een heel erg aardige vrouw, waarbij het geloof ten dienste werd gesteld van de mensen en vanuit die opvatting stond hulp aan mensen centraal en kwam op de eerste plaats.

Ze vertelde dat ze als 18 jarig meisje was ingetreden in het Franciscanenklooster in Leeuwarden, daar de nodige opleidingen in theologie, verzorging en verpleegkunde had gevolgd voordat ze werd uitgezonden naar het hoofdkwartier van de Franciscaners in Klooster in Munster, Duitsland. Daar heeft ze een groot gedeelte van haar actieve loopbaan doorgebracht en nog een aantal vervolg studies gedaan. Uiteindelijk is ze hoofd van het ziekenhuis laboratorium geworden dat door de Franciscaner nonnen werd gerund. Aan het einde van haar carrière heeft ze zich vrijwillig opgegeven om het klooster in Esterwegen te gaan leiden, als een soort afsluiting. De jongste van de 4 is 67 jaar en de oudste is 73. Ter loops verlelde ze dat ze eigenlijk afkomstig was uit Friesland en wel het plaatsje Sint Nicolaasga, haar ouders hadden daar een supermarkt en haar broer heeft daar, op de zelfde plek als haar ouders vroeger, een C1000 supermarkt.

Nou kun je het geloven of niet maar wij zijn naar Duitsland verhuisd vanuit Friesland. Toen wij nog in Friesland woonden, in Woudsend, deden we onze  wekelijkse boodschappen vaak in ………… Sint Nicolaasga bij C1000 Toeval bestaat niet, dus bij haar broer (of is het de goddelijke voorzienigheid ?? )

We hebben de afgelopen twee en een half jaar een nauwe band opgebouwd met de zuster. Zij respecteert ons niet geloven en wij haar geloven. Gewoon een scheet van een mens met het hart op de juiste plaats. Nog even over dat kamp, hier in het Emsland, hebben ze besloten dat de 17 kampen worden ingericht als gedenkplaatsen, waar de schoolgaande jeugd de moderne geschiedenis wordt bijgebracht. In het kader van “das nie wieder” een goed initiatief om met hun eigen (oorlog)verleden in het reine te komen. Verder is het ingericht als stilte centrum voor slachtoffers en hun nabestaanden, van het Naziregime.

Ik hoop dat ik jullie niet te veel verveel met dit soort verhalen.

onder dit artikel kun je het filmpje zien wat ik voor de Nonnen van Esterwegen in elkaar heb gezet zodat ze aan de buitenwereld kunnen laten zien wat ze daar doen en hoe ze daar leven. Mocht je ooit de behoefte hebben om naar Esterwegen te gaan en ben je geïnteresseerd in de geschiedenis schroom dan niet en zoek contact, ik neem jullie graag mee naar het klooster en zal je voorstellen aan Sr.Jacintha.

Ze zal je de geschiedenis vertellen van dat kamp op een wijze die heel indringend is en je weer doet beseffen wat vrijheid eigenlijk is.