Duitsland, oosterburen met een visie deel 6, de natuur in het Emsland

24-02-2012 06:36

Natuurgebieden zijn alleen interessant als de mensen die wonen, werken en leven in zo’n gebied betrokken zijn bij de natuur in dat gebied.

Natuur moet toegankelijk zijn en moet deel uit maken van je leefomgeving.

Natuur is niet iets abstracts.

Natuur is er om de mens te voorzien in zijn behoefte om te leven, te recreëren en van uit die visie dient de mens de natuur te respecteren.

Dit zijn niet mijn woorden, maar de woorden van een boer in de omgeving van waar ik woon. Zoals de meeste van u reeds zullen weten wonen wij in Esterwegen. Esterwegen maakt deel uit van de verzamel gemeente Nord-Hummeling in het Emsland. De plaats waar wij wonen is eigenlijk de scheiding tussen het vlakke noorden (qua gebied vergelijkbaar met de provincie Groningen) en het heuvelachtige Teutoburgerwald (vergelijkbaar met de hoge Veluwe, minder bebouwt en minder bevolkt). We wonen boven op een heuvel boven het stadje. We hebben dus een vreselijk mooi uitzicht naar alle kanten en kunnen genieten van al het schoons dat de natuur ons te bieden heeft.

De eerder genoemde boer heeft een gemengd, middel groot bedrijf met wat koeien en landbouw. Naast de percelen die hij in eigendom heeft beheert hij ook nog eens een redelijk groot gebied bestaande uit bos- en veengebied. Deze boer is gelijktijdig jager. Dat beheer en het bejagen van dat gebied gaat verder dan ik mij ooit had kunnen voorstellen. Als ik denk aan wildbeheer in Nederland dan zie ik altijd die verschrikkelijke beelden voor mij die afgelopen winter werden uitgezonden van de Oostvaardersplassen. Beelden die je je hoofd lieten weg draaien bij het zien van het dierenleed dat daar werd getoond. Dierenleed, onder het mom van de natuur met rust laten. Niet bijvoederen, het niet afschieten van beesten, die dermate verzwakt zijn terwijl, dat zelfs een leek kan zien dat, zijn doodsstrijd nooit langer meer kan duren dan 48uur. Niet het respect voor het dier op kunnen brengen om het uit zijn lijden te verlossen. Al dat gedrag wordt vervolgens vergoelijkt met het argument dat het een natuurlijk proces is. Terwijl u en ik weten dat op die plek, in die polder deze beesten alleen voorkomen omdat de mensen, wij dus, ze daar naar toe hebben gebracht. Nu is er spraken van overbebeesting en moet er weer worden ingegrepen. Logisch toch, als je ze daar naar toe brengt heb je ingegrepen en gaat je verantwoordelijkheid verder dan het langs de lijn toekijken hoe de beesten daar verkommeren.

De boer die ik hier heb leren kennen heeft me het afgelopen jaar laten zien hoe hier in het Emsland, de meesten boeren en landeigenaren, omgaan met natuurbeheer. Dat begint eigenlijk al op hele kleine schaal. Ook hier is gedaan aan herverkaveling van stukken grond. Daar waar in Nederland de herverkaveling heeft geleid tot uitgestrekte weilanden zonder begroeiing van bomen en bossen. Wordt hier, ook na de herverkaveling, de natuurlijke begroeiing meest in stand gelaten. Boom partijen, struiken en houtwalletjes bieden het vee een natuurlijke bescherming. Niet alleen het eigen vee maar ook het klein wild en de diversiteit aan vogels is hiermee gediend. Niet op de laatste plaats is een “levend weiland” een mooiere aanblik dan een grote lege vlakte.

Het gebied is tevens een woonplaats voor reeën, wat verdwaald damwild en wilde zwijnen. Ook deze beesten worden met respect behandeld, de gemiddelde boer houd zoveel mogelijk rekening met de inrichting van zijn bedrijf om zo min mogelijk obstakels (hekken etc) op zijn grond te plaatsen. ’s Winters is het niet meer dan normaal dat er bijgevoerd wordt. Op heel veel weilanden, langs de bosranden tref je dan grote balen hooi aan die open getrokken liggen te wachten om genuttigd te worden door het hongerige wild. Hetgeen weer een schitterend schouwspel is voor de passant die in de gelukkige omstandigheid is om het geheel van afstand te aanschouwen.

Naast het bijvoeren van het wat grotere wild wordt er ook gezorgd voor het bestand aan wilde vogels. In de bossen tref je dan ook veel en vaak voerplekken aan waar het een ware kakofonie is van verschillende soorten vogels. Ook de fazanten en patrijzen tref je hier nog in grote getale aan. Deze plekken liggen doorgaans wat dieper in het bos zodat de vogels in alle rust hun natuurlijke schuwheid kunnen over winnen. Dat de mens hiervan op afstand mag genieten is meegenomen, maar niet de hoofdzaak van deze vorm van natuurbeheer.

Wordt er hier dan helemaal niet gejaagd, zult u zich misschien afvragen? Jawel er wordt hier zeker gejaagd. De mensen die dat doen zijn de zelfde die ook leven en werken in die gebieden waar ze jagen. Die zelfde dus die ervoor zorgen dat het voer voor de beesten is afgestemd op hun behoefte. Die zelfde jagers die ervoor zorgen dat de verhoudingen tussen rovers en prooien op elkaar afgestemd blijven. Ik ben geen jager. Ik heb nog moeite om een spin dood te maken. Ik heb mijn mening over de jacht moeten bijstellen toen ik aanraking kwam met de wijze waarop hier werd gejaagd. Geen grote jachtpartijen voor de elite, geen bacchanaal na afloop van de jacht. Nee, gewoon in je boeren kiel bezig zijn met het beheer. De zieke, kansloze dieren die mogelijk ook een gevaar vormen voor het hele bestand, eruit pikken. In grijpen als beesten onnodig moeten lijden. Daar kan ik wel respect voor opbrengen. Dat er plezier wordt beleefd aan het “in de natuur zijn”dat is zeker.

Deze gebieden zijn goed toegankelijk gemaakt, hier in het Emsland is een gigantisch aanbod aan fietspaden dwars door de ongerepte natuur, onnodig te vermelden dat het wel heel vreemd moet lopen als wil je niet op een stille zondagmorgen oog in oog komen te staan met een paar reeën. Ook voor mensen die niet meer zo best ter been zijn, zijn mogelijkheden gecreëerd. Slechts een beperkt aantal zandpaden en wegen zijn afgesloten voor gemotoriseerd verkeer, hetgeen niet betekend dat je er naar hartenlust kunt crossen, nee het is bedoeld om zoveel mogelijk mensen in de gelegenheid te stellen in contact te komen met de natuur.

Naast het beheer is er nog spraken van een uniek stukje natuur in de directe omgeving van Esterwegen en dus eigenlijk in de directe omgeving van de Nederlandse grens. Het betreft hier een uitgestrekt Veengebied (het Moor, zoals het hier wordt genoemd) Ook hier is weer werk,recreatie en informatie op een logische manier met elkaar verbonden. Daar waar mogelijk wordt de bezoeker de gelegenheid geboden om in contact te komen met veen afgravingen zoals we die vroeger ook konden zien in Nederland. Verder is er spraken van een Monument in opbouw ter nagedachtenis van de slachtoffers aan het Nazi-regime. In Esterwegen is een KZ-lager omgebouwd tot een blijvend monument dat de KZ’s van het Emsland vertegenwoordigd. De Moor-soldaten (Veensoldaten) waren de gevangen die zich eind jaren ’30 hebben verzet tegen de Nazi’s en als straf te werk werden gesteld in het Veen. Kortom echt de moeite waard en zeker een aanbeveling om eens op een verloren zondag door het natuurgebied te lopen.

Ook voor bovenstaande geld weer dat ik alleen op mijn eigen ervaring kan afgaan. Ik kan u alleen vertellen wat ik zelf zie in mij directe omgeving. Niet wetenschappelijk onderbouwd, niet voorzien van allerlei statistieken, nee gewoon op zijn boerenfluitjes, wandelschoenen aan, ogen open en praten met de mensen die het doen. Daar ik u weer over vertellen. Mocht u, na het lezen behoefte hebben aan meer informatie kan ik u verwijzen naar de website van de gemeente: http://www.sg-nordhuemmling.de/html/samtgemeinde/ hier treft u ongetwijfeld die informatie die u zoekt.